Równanie prostej można wyznaczać z punktu i kierunku, dwóch punktów lub warunku równoległości/prostopadłości.
Geometria analityczna — matura rozszerzona
Proste, okręgi, wektory, odległości i styczne.
Najważniejsze informacje
Równanie okręgu (x−a)²+(y−b)²=r² bezpośrednio wskazuje środek i promień.
Wspólne punkty prostej i okręgu można znaleźć przez rozwiązanie układu równań i analizę delty.
Wektory umożliwiają algebraiczny opis kierunku, przesunięcia, długości i zależności geometrycznych.
Co trzeba umieć
łączenie równań figur z warunkami geometrycznymi
Na czym najłatwiej stracić punkt?
Zapisz dziedzinę i warunki dodatkowe przed obliczeniami.
Nie kończ na metodzie: podaj wynik w formie zgodnej z poleceniem.
Sprawdź się bez logowania
Geometria analityczna: proste, odległość i okrąg krok po kroku
Rozwiązania z uzasadnieniem: prosta prostopadła, odległość od prostej oraz punkty wspólne prostej i okręgu.
Proste równoległe i prostopadłe
Dwie niepionowe proste o współczynnikach kierunkowych a₁ i a₂ są równoległe, gdy a₁ = a₂ (o ile nie są identyczne). Są prostopadłe, gdy a₁a₂ = −1. Proste pionowe wymagają osobnego rozpatrzenia, ponieważ nie da się ich zapisać jako y=ax+b.
Równanie prostej przez punkt (x₀, y₀) o współczynniku a można wyznaczyć z postaci y−y₀ = a(x−x₀). Pamiętaj o znaku: dla prostej prostopadłej do y=3x+4 nowy współczynnik kierunkowy to −1/3, a nie +1/3.
Odległość punktu od prostej
Dla prostej Ax+By+C=0 i punktu P=(x₀,y₀) odległość wynosi d=|Ax₀+By₀+C|/√(A²+B²). Licznik ma wartość bezwzględną, bo odległość nie może być ujemna.
Warto przed podstawieniem zamienić postać kierunkową y=ax+b na ogólną Ax+By+C=0. Następnie kontroluj nawiasy i znaki we wzorze.
Równanie okręgu i punkty wspólne
Równanie (x−a)²+(y−b)²=r² opisuje okrąg o środku (a,b) i promieniu r>0. Jeśli masz równanie ogólne z x²+y², uzupełnij kwadraty, aby odczytać środek i promień.
Liczbę punktów wspólnych prostej z okręgiem można ustalić przez porównanie odległości środka od prostej z promieniem: d<r to dwa przecięcia, d=r to styczność, d>r to brak punktów wspólnych.
Zadania z pełnym tokiem rozumowania
Prosta prostopadła przez wskazany punkt
Wyznacz równanie prostej przechodzącej przez P=(2,−1) i prostopadłej do y=3x+4.
Rozwiń rozwiązanie krok po kroku
- Współczynnik kierunkowy danej prostej to 3, więc szukanej wynosi −1/3.
- Podstaw do wzoru punkt–nachylenie: y+1 = −(x−2)/3.
- Po przekształceniu: y = −x/3 − 1/3.
- Kontrola: (−1/3)·3 = −1 oraz po wstawieniu x=2 otrzymujemy y=−1.
Odpowiedź: y = −x/3 − 1/3.
Typowy błąd: Błąd: wzięcie odwrotności 1/3 bez zmiany znaku.
Odległość punktu od prostej
Oblicz odległość P=(3,4) od prostej 3x+4y−10=0.
Rozwiń rozwiązanie krok po kroku
- A=3, B=4, C=−10, x₀=3, y₀=4.
- Licznik: |3·3 + 4·4 − 10| = |15| = 15.
- Mianownik: √(3² + 4²) = √25 = 5.
- Odległość: d=15/5=3.
Odpowiedź: 3 jednostki.
Typowy błąd: Błąd: pominięcie wartości bezwzględnej lub pierwiastka w mianowniku.
Punkty wspólne prostej i okręgu
Znajdź punkty wspólne okręgu x²+y²=25 i prostej x=3.
Rozwiń rozwiązanie krok po kroku
- Podstaw x=3 do równania okręgu: 9+y²=25.
- Stąd y²=16, więc y=4 lub y=−4.
- Otrzymujesz dwa punkty: (3,4) oraz (3,−4).
Odpowiedź: (3,4) i (3,−4).
Typowy błąd: Błąd: pozostawienie tylko dodatniego pierwiastka.
Samokontrola po powtórce
Prosta y=−2x+1 jest prostopadła do prostej o jakim współczynniku?
Sprawdź odpowiedź i uzasadnienie
1/2. Iloczyn −2 i 1/2 wynosi −1.
Okrąg (x−3)²+(y+2)²=25. Jaki ma środek i promień?
Sprawdź odpowiedź i uzasadnienie
(3,−2), r=5. Porównujemy z (x−a)²+(y−b)²=r².
Co oznacza d=r dla odległości środka okręgu od prostej?
Sprawdź odpowiedź i uzasadnienie
Styczność. Prosta ma wtedy z okręgiem dokładnie jeden punkt wspólny.
Korzystaj z aktualnego informatora CKE oraz oficjalnych wymagań dla matematyki rozszerzonej. Oficjalna strona CKE ↗
Opracowanie treningowe Maturivo, przeznaczone do samodzielnej nauki; nie stanowi oficjalnego arkusza CKE. Znalazłeś błąd? Zgłoś poprawkę.
Wyznacz równanie prostej przechodzącej przez punkt (2,−1) i prostopadłej do prostej y=3x+4.
Pokaż kryteria i przykładową odpowiedź
Kryteria treningowe
- Poprawne wyznaczenie współczynnika kierunkowego −1/3 dla prostej prostopadłej.
- Poprawne równanie przechodzące przez (2,−1): y=−x/3−1/3 lub równoważne.
Przykładowa odpowiedź
Prosta y=3x+4 ma współczynnik kierunkowy 3, więc prosta prostopadła ma współczynnik −1/3. Korzystając z punktu (2,−1): y+1=−1/3(x−2), czyli y=−x/3−1/3.
Materiał edukacyjny, nie oficjalny komunikat CKE
Maturivo tworzy własne objaśnienia i zadania treningowe. W sprawach oficjalnych terminów, zasad i wymagań nadrzędne są aktualne dokumenty Centralnej Komisji Egzaminacyjnej.
Jeżeli zauważysz błąd merytoryczny lub niejasne wyjaśnienie, możesz go zgłosić. Treść ma być poprawiana, a nie utrzymywana tylko dlatego, że została wcześniej opublikowana.
Strona pokazuje temat. Aplikacja pokazuje, czy to właśnie jego potrzebujesz.
Darmowa diagnoza analizuje Twoje odpowiedzi i układa następny krok zamiast kazać uczyć się wszystkiego po kolei.