Twierdzenie Talesa, Pitagorasa, sinusów i cosinusów.
Planimetria — matura rozszerzona
Trójkąty, okręgi, podobieństwo, pola i dowody geometryczne.
Geometria figur płaskich
Planimetria to dział geometrii dotyczący figur leżących na płaszczyźnie. Na maturze obejmuje przede wszystkim trójkąty, czworokąty, okręgi, podobieństwo figur, pola oraz dowody geometryczne.
Kąty, styczne, cięciwy i własności okręgu.
Podobieństwo, skala długości i skala pól.
Dowody i łączenie geometrii z trygonometrią.
Najważniejsze informacje
W podobnych figurach odpowiadające długości są proporcjonalne, pola skalują się z kwadratem skali, a objętości z sześcianem.
Twierdzenia o kątach w okręgu, stycznych i cięciwach są częstą podstawą dowodów geometrycznych.
Twierdzenie Talesa i jego odwrotność wiążą równoległość prostych z proporcjami odcinków.
W trudnych zadaniach planimetrycznych warto łączyć geometrię klasyczną z trygonometrią i polem figury.
Co trzeba umieć
budowanie wieloetapowego dowodu geometrycznego
Na czym najłatwiej stracić punkt?
Zapisz dziedzinę i warunki dodatkowe przed obliczeniami.
Nie kończ na metodzie: podaj wynik w formie zgodnej z poleceniem.
Sprawdź się bez logowania
Planimetria: podobieństwo, pola, okręgi i dowody geometryczne
Kiedy podnieść skalę do kwadratu, jak wyznaczyć wysokość na przeciwprostokątną i dlaczego rysunek nie jest dowodem.
Skala długości i skala pola to nie to samo
Jeżeli boki dwóch podobnych figur są w stosunku k, to ich obwody również są w stosunku k, a pola w stosunku k². Dla skali 3:5 stosunek pól wynosi 9:25. Sama zgodność jednego kąta nie zawsze wystarcza do wykazania podobieństwa.
W trójkątach korzystaj m.in. z cechy kąt–kąt oraz odpowiednich proporcji boków. Podczas porównywania pól najpierw ustal, która figura odpowiada której i w jakim kierunku definiujesz skalę.
Jedno pole, różne podstawy i wysokości
Pole trójkąta można zapisać jako połowę iloczynu długości dowolnego boku i wysokości opuszczonej na prostą zawierającą ten bok. Dla trójkąta prostokątnego o przyprostokątnych a i b pole wynosi ab/2.
Ta sama wartość pola pozwala obliczyć wysokość opuszczoną na przeciwprostokątną: jeśli jej długość wynosi c, to h=ab/c. Właściwa wysokość może wypadać poza rysowanym odcinkiem w trójkątach rozwartokątnych.
Okrąg i styczna: używaj znanych własności
Promień poprowadzony do punktu styczności jest prostopadły do stycznej. Odcinki stycznych z jednego punktu zewnętrznego do tego samego okręgu mają równe długości.
Na maturze napisz, z jakiego twierdzenia korzystasz. Rysunek może podpowiadać odpowiedź, lecz nie zastępuje dowodu zależności między odcinkami lub kątami.
Zadania z pełnym tokiem rozumowania
Zadanie o polach figur podobnych
Dwa podobne trójkąty mają odpowiadające sobie boki długości 6 cm i 10 cm. Pole mniejszego wynosi 27 cm². Oblicz pole większego.
Rozwiń rozwiązanie krok po kroku
- Skala długości od mniejszego do większego wynosi 10/6 = 5/3.
- Stosunek pól to (5/3)² = 25/9.
- Pole większego: 27×25/9 = 75 cm².
Odpowiedź: 75 cm².
Typowy błąd: Błąd: pomnożenie 27 przez 5/3 zamiast przez kwadrat skali.
Wysokość do przeciwprostokątnej
Trójkąt prostokątny ma przyprostokątne 6 cm i 8 cm. Oblicz długość wysokości opuszczonej na przeciwprostokątną.
Rozwiń rozwiązanie krok po kroku
- Z twierdzenia Pitagorasa: c=√(6²+8²)=10 cm.
- Pole: P=6×8/2=24 cm².
- To samo pole: P=10×h/2=5h. Zatem h=24/5=4,8 cm.
Odpowiedź: 4,8 cm.
Typowy błąd: Błąd: utożsamienie wysokości do przeciwprostokątnej z jedną z przyprostokątnych.
Samokontrola po powtórce
Skala podobieństwa wynosi 2. Ile razy większe jest pole?
Sprawdź odpowiedź i uzasadnienie
4 razy. Pole skaluje się przez kwadrat współczynnika podobieństwa.
Jaki kąt tworzy promień okręgu ze styczną w punkcie styczności?
Sprawdź odpowiedź i uzasadnienie
90°. Styczna jest prostopadła do promienia w punkcie styczności.
Czy sam rysunek może być wystarczającym dowodem geometrycznym?
Sprawdź odpowiedź i uzasadnienie
Nie. Wniosek trzeba oprzeć na udowodnionych własnościach figur i zależnościach.
Autorskie zadania treningowe — nie są oficjalnymi zadaniami CKE. Zweryfikuj zakres z aktualnym informatorem. Oficjalna strona CKE ↗
Opracowanie treningowe Maturivo, przeznaczone do samodzielnej nauki; nie stanowi oficjalnego arkusza CKE. Znalazłeś błąd? Zgłoś poprawkę.
W trójkącie o bokach 5, 7 i 8 oblicz cosinus kąta leżącego naprzeciw boku długości 8.
Pokaż kryteria i przykładową odpowiedź
Kryteria treningowe
- Poprawne zastosowanie twierdzenia cosinusów dla boku 8.
- Poprawne obliczenie cos C=1/7.
Przykładowa odpowiedź
Dla kąta C naprzeciw boku 8 stosujemy twierdzenie cosinusów: 8²=5²+7²−2·5·7·cos C. Zatem 64=74−70 cos C, więc 70 cos C=10 i cos C=1/7.
Materiał edukacyjny, nie oficjalny komunikat CKE
Maturivo tworzy własne objaśnienia i zadania treningowe. W sprawach oficjalnych terminów, zasad i wymagań nadrzędne są aktualne dokumenty Centralnej Komisji Egzaminacyjnej.
Jeżeli zauważysz błąd merytoryczny lub niejasne wyjaśnienie, możesz go zgłosić. Treść ma być poprawiana, a nie utrzymywana tylko dlatego, że została wcześniej opublikowana.
Strona pokazuje temat. Aplikacja pokazuje, czy to właśnie jego potrzebujesz.
Darmowa diagnoza analizuje Twoje odpowiedzi i układa następny krok zamiast kazać uczyć się wszystkiego po kolei.