CHEMIA ROZSZERZONA · DARMOWA POWTÓRKA

Roztwory — matura rozszerzona

Stężenia, rozpuszczalność, rozcieńczanie, mieszanie i rozdzielanie.

Na tej stronieNajważniejsze informacjeCo trzeba umiećTypowe pułapkiPrzykładowe zadania
POWTÓRKA

Najważniejsze informacje

01

Stężenie molowe c=n/V opisuje liczbę moli substancji w 1 dm³ roztworu, a stężenie procentowe odnosi masę substancji do masy roztworu.

02

Przy rozcieńczaniu bez reakcji liczba moli substancji rozpuszczonej pozostaje stała.

03

Rozpuszczalność zależy od temperatury i natury substancji; wykres rozpuszczalności może służyć do obliczeń krystalizacji.

04

Ekstrakcja, chromatografia i inne metody rozdzielania wykorzystują różnice właściwości składników mieszaniny.

WZÓR / ZALEŻNOŚĆc=n/V
POD MATURĘ

Co trzeba umieć

✓

obliczanie stężeń po mieszaniu, rozcieńczaniu i krystalizacji

ANTI-TRAP

Na czym najłatwiej stracić punkt?

PUŁAPKA 1

Pilnuj jednostek, współczynników i warunków reakcji.

PUŁAPKA 2

Rozdziel obserwację, wniosek i równanie reakcji — nie są tym samym.

PRZYKŁADOWE ZADANIA

Sprawdź się bez logowania

OPRACOWANIE REDAKCYJNE · PRZYKŁADY Z ROZWIĄZANIAMI

Roztwory: stężenie molowe, rozcieńczanie i mieszanie krok po kroku

Zobacz, kiedy liczba moli pozostaje stała, jak przeliczyć mililitry na dm³ i dlaczego nie wolno mylić objętości roztworu z masą rozpuszczalnika.

Stężenie molowe jest ilorazem moli i objętości roztworu

Z definicji c = n/V. Liczbę moli substancji wyraża n, a objętość gotowego roztworu V zapisuje się w dm³. Przykładowo 50 cm³ to 0,050 dm³. Stężenie 0,20 mol/dm³ oznacza 0,20 mola substancji w jednym dm³ roztworu.

Podczas przygotowywania roztworu o określonej molowości odmierza się ostateczną objętość całego roztworu, a nie tyle samo czystego rozpuszczalnika. Przy obliczeniach z masy stosuj dodatkowo n=m/M.

Rozcieńczanie: co pozostaje niezmienne?

Jeżeli tylko dolewamy wody i nie zachodzą reakcje ani straty substancji rozpuszczonej, jej liczba moli jest stała: c₁V₁=c₂V₂. Zwiększenie objętości roztworu powoduje spadek stężenia molowego.

Równanie rozcieńczania nie jest właściwe, jeżeli podczas mieszania następuje reakcja chemiczna zmieniająca liczbę moli badanej substancji. Najpierw trzeba wtedy rozliczyć równanie reakcji.

Mieszanie roztworów: policz substancję z każdej porcji

Gdy mieszasz dwa roztwory tej samej substancji, która nie reaguje, oblicz osobno n₁=c₁V₁ i n₂=c₂V₂. Dopiero potem wyznacz c=(n₁+n₂)/V końcowe.

W prostych zadaniach często przyjmuje się addytywność objętości. W rzeczywistych mieszaninach nie musi ona zachodzić dokładnie; należy stosować założenia podane w zadaniu.

Zadania z pełnym tokiem rozumowania

ZADANIE ROZWIĄZANE 1

Rozcieńczenie bez utraty substancji

200 cm³ roztworu NaCl o stężeniu 0,50 mol/dm³ rozcieńczono do 800 cm³. Oblicz końcowe stężenie molowe.

Rozwiń rozwiązanie krok po kroku
  1. V₁ = 0,200 dm³; V₂ = 0,800 dm³.
  2. n NaCl = 0,50 mol/dm³ × 0,200 dm³ = 0,100 mol.
  3. c₂ = 0,100 mol / 0,800 dm³ = 0,125 mol/dm³.

Odpowiedź: c₂ = 0,125 mol/dm³.

Typowy błąd: Błąd: podstawianie 200 i 800 jako dm³ bez konwersji jednostek albo podwójne przeliczanie objętości.

ZADANIE ROZWIĄZANE 2

Mieszanie roztworów o różnych stężeniach

Zmieszano 100 cm³ NaCl o stężeniu 1,0 mol/dm³ z 300 cm³ NaCl o stężeniu 0,20 mol/dm³. Oblicz c końcowe, zakładając addytywność objętości.

Rozwiń rozwiązanie krok po kroku
  1. n₁ = 1,0 × 0,100 = 0,100 mol.
  2. n₂ = 0,20 × 0,300 = 0,060 mol.
  3. n łącznie = 0,160 mol, V końcowe = 0,400 dm³.
  4. c = 0,160 / 0,400 = 0,40 mol/dm³.

Odpowiedź: Stężenie końcowe wynosi 0,40 mol/dm³.

Typowy błąd: Błąd: średnia arytmetyczna (1,0 + 0,20)/2 = 0,60 — objętości porcji są różne.

Samokontrola po powtórce

PYTANIE 1

Ile dm³ to 250 cm³?

Sprawdź odpowiedź i uzasadnienie

0,250 dm³. 1 dm³ = 1000 cm³.

PYTANIE 2

Czy rozcieńczenie wodą zmienia liczbę moli NaCl w próbce?

Sprawdź odpowiedź i uzasadnienie

Nie, jeśli nie ma strat ani reakcji. Dodajemy rozpuszczalnik, a nie sól.

PYTANIE 3

Czy zawsze można dodać objętości mieszanych cieczy?

Sprawdź odpowiedź i uzasadnienie

Nie. W uproszczonych zadaniach bywa to założeniem; rzeczywiste objętości nie zawsze są addytywne.

Materiał treningowy — wartości, jednostki i warunki są podane w treści przykładowych zadań. Oficjalna strona CKE ↗

Opracowanie treningowe Maturivo, przeznaczone do samodzielnej nauki; nie stanowi oficjalnego arkusza CKE. Znalazłeś błąd? Zgłoś poprawkę.

ODPOWIEDŹ OTWARTA · 2 PKT

Oblicz objętość wody, którą trzeba dodać do 100 cm³ roztworu NaCl o stężeniu 2,0 mol/dm³, aby otrzymać 0,50 mol/dm³.

Pokaż kryteria i przykładową odpowiedź

Kryteria treningowe

  • Poprawne zastosowanie stałości liczby moli lub zależności c₁V₁=c₂V₂ i wyznaczenie V₂=400 cm³.
  • Poprawne obliczenie objętości dodanej wody: 300 cm³.

Przykładowa odpowiedź

Podczas rozcieńczania liczba moli NaCl nie zmienia się, więc c₁V₁=c₂V₂. V₂=(2,0 mol/dm³·100 cm³)/(0,50 mol/dm³)=400 cm³. Trzeba zatem zwiększyć objętość ze 100 cm³ do 400 cm³, czyli dodać 300 cm³ wody.

ŹRÓDŁA I ODPOWIEDZIALNOŚĆ

Materiał edukacyjny, nie oficjalny komunikat CKE

Maturivo tworzy własne objaśnienia i zadania treningowe. W sprawach oficjalnych terminów, zasad i wymagań nadrzędne są aktualne dokumenty Centralnej Komisji Egzaminacyjnej.

Jeżeli zauważysz błąd merytoryczny lub niejasne wyjaśnienie, możesz go zgłosić. Treść ma być poprawiana, a nie utrzymywana tylko dlatego, że została wcześniej opublikowana.

CO DALEJ?

Strona pokazuje temat. Aplikacja pokazuje, czy to właśnie jego potrzebujesz.

Darmowa diagnoza analizuje Twoje odpowiedzi i układa następny krok zamiast kazać uczyć się wszystkiego po kolei.

Uruchom diagnozę →